Apakah JKKP? Panduan Mudah untuk Majikan di Malaysia

Baru dengan pematuhan JKKP? Mulakan dengan 10 perkara yang perlu diketahui pemilik kilang di Johor.

JKKP ialah singkatan bagi Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan — dalam Bahasa Inggeris, Department of Occupational Safety and Health, atau DOSH. Ia sebuah jabatan kerajaan di bawah Kementerian Sumber Manusia, dan pihak berkuasa yang bertanggungjawab terhadap keselamatan dan kesihatan tempat kerja di seluruh Malaysia. Apabila orang bercakap tentang “pematuhan DOSH” atau “kehendak JKKP”, mereka merujuk kepada pengawal selia yang sama.

Tugas JKKP ialah memastikan majikan menjaga keselamatan pekerja mereka. Ia melakukannya dengan menguatkuasakan undang-undang, memeriksa tempat kerja, mengeluarkan garis panduan dan tata amalan, menyiasat kemalangan, dan mendakwa majikan yang gagal melaksanakan kewajipan mereka.

Undang-undang apa yang dikuatkuasakan oleh JKKP?

Undang-undang utamanya ialah Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 (AKKP 1994, Akta 514). Ia menetapkan kewajipan am majikan, pekerja, pengilang dan pihak lain untuk mencegah kemudaratan di tempat kerja. Di bawahnya terdapat banyak peraturan khusus yang meliputi perkara seperti jawatankuasa keselamatan, pemberitahuan kemalangan, penilaian risiko kesihatan kimia, pendedahan bising dan banyak lagi.

Selama beberapa dekad, Akta Kilang dan Jentera 1967 (AKJ 1967) yang lebih lama berjalan seiring dengan AKKP. Akta itu kini telah dimansuhkan dan kehendaknya digabungkan ke dalam AKKP, supaya AKKP menjadi satu-satunya undang-undang keselamatan tempat kerja yang menyeluruh di Malaysia.

Perubahan 2024 yang mesti diketahui oleh setiap majikan

Ini kemas kini paling penting sejak bertahun-tahun. Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (Pindaan) 2022 berkuat kuasa pada 1 Jun 2024, dan ia mengubah keadaan bagi perniagaan biasa dalam empat cara besar:

• Hampir setiap tempat kerja kini diliputi. Dahulu AKKP terpakai terutamanya kepada industri tertentu seperti pembuatan, pembinaan dan hospitaliti. Kini ia terpakai kepada semua tempat kerja di Malaysia — pejabat, klinik, sekolah swasta, gimnasium, peruncitan, ruang kerja bersama — dengan pengecualian yang sempit sahaja seperti pembantu rumah, angkatan tentera dan kerja di atas kapal.
• Penilaian risiko kini kewajipan undang-undang. Satu peruntukan baharu mewajibkan setiap majikan mengenal pasti bahaya secara formal, menilai risiko dan melaksanakan kawalan. Secara praktikal, ini bermaksud menjalankan HIRARC (Hazard Identification, Risk Assessment and Risk Control) yang didokumenkan.
• Tempat kerja kecil memerlukan penyelaras keselamatan. Jika tempat kerja anda tidak memerlukan pegawai keselamatan dan kesihatan sepenuh masa tetapi anda mempunyai lima orang pekerja atau lebih, anda mesti melantik salah seorang daripada mereka sebagai Penyelaras KKP (OSH-C).
• Penalti meningkat, dan pengarah turut bertanggungjawab. Denda bagi pelanggaran kewajipan teras meningkat sehingga RM500,000, dan pengarah serta pegawai syarikat kini boleh dipertanggungjawabkan secara peribadi.

Perniagaan mana yang diliputi oleh JKKP?

Sejak 1 Jun 2024, jawapan ringkasnya: jika anda menggaji pekerja di Malaysia, JKKP hampir pasti meliputi anda. Syarikat perdagangan kecil, klinik pergigian, gudang logistik, kafe, pusat latihan — semuanya kini tertakluk kepada AKKP. Zaman menganggap “kami bukan kilang, jadi ini tidak terpakai kepada kami” sudah berakhir.

Apa yang mesti dilakukan oleh setiap majikan

Kewajipan sebenar anda bergantung pada saiz dan tahap risiko, tetapi asas yang biasa ialah:

• Dasar keselamatan dan kesihatan bertulis jika anda mempunyai lebih daripada lima orang pekerja.
• Penilaian risiko (HIRARC) yang didokumenkan meliputi aktiviti kerja anda, dan sentiasa dikemas kini.
• Jawatankuasa keselamatan dan kesihatan jika anda mempunyai 40 orang pekerja atau lebih.
• Pegawai keselamatan dan kesihatan (SHO) (bagi industri berisiko lebih tinggi yang ditetapkan dan tempat kerja lebih besar) atau Penyelaras KKP (OSH-C) (lima orang pekerja atau lebih jika pegawai tidak diperlukan).
• Maklumat, arahan, latihan dan penyeliaan supaya pekerja dapat melakukan kerja mereka dengan selamat.
• Pemberitahuan kemalangan dan insiden kepada JKKP bagi kemalangan, kejadian berbahaya, keracunan pekerjaan dan penyakit pekerjaan yang perlu dilaporkan.
• Prosedur kecemasan bagi kecemasan yang boleh dijangka di tempat kerja anda.

Mengapa ia penting, bukan sekadar untuk mengelak denda

Kecederaan di tempat kerja di Malaysia bukan perkara jarang. Statistik rasmi merekodkan lebih 38,000 kes kecederaan pekerjaan dalam satu tahun baru-baru ini. Di sebalik setiap angka ada seorang manusia, sebuah keluarga dan sebuah perniagaan yang menghadapi gangguan operasi, siasatan dan, kadangkala, pendakwaan. Pematuhan JKKP yang kukuh melindungi pekerja anda terlebih dahulu — dan sebagai bonus, ia melindungi reputasi anda, memastikan anda layak untuk tender, dan menjadikan audit serta pelaporan ESG jauh lebih mudah.

Cara ProSafe membantu anda mematuhi

Kebanyakan pemilik perniagaan tidak perlu menjadi pakar undang-undang keselamatan — mereka memerlukan laluan pematuhan yang jelas dan praktikal. ProSafe HSE Consultancy menterjemah AKKP menjadi senarai semak yang benar-benar boleh dilaksanakan oleh pasukan anda: kami menjalankan HIRARC anda, merangka dasar keselamatan dan dokumen anda, menubuhkan jawatankuasa anda, melatih pekerja anda, menyediakan anda untuk pemeriksaan JKKP, dan membantu anda memastikan semuanya terkini apabila peraturan berubah.

Sumber

1. Profil JKKP — Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (JKKP)
2. Occupational Safety and Health Act 1994 (Act 514), reprint as at 1 June 2024 — Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (JKKP)
3. P.U. (B) 128/2024: Appointment of date of coming into operation of the Occupational Safety and Health (Amendment) Act 2022 (Act A1648) — Warta Kerajaan Persekutuan, melalui JKKP
4. Factories and Machinery (Repeal) Act 2022 (Act 835) — Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (JKKP)
5. Big Data Analytics: National Occupational Injury and Disease Statistics 2023 — Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM)