Apakah ISO 45001? Penjelasan Pengurusan Keselamatan & Kesihatan Pekerjaan

ISO 45001:2018 ialah standard antarabangsa bagi sistem pengurusan keselamatan dan kesihatan pekerjaan (KKP). Secara mudah, ia rangka kerja yang terbukti untuk mengurus keselamatan tempat kerja secara teratur dan boleh diulang — supaya mengurangkan kecederaan dan penyakit menjadi sebahagian daripada cara perniagaan dijalankan, bukan tindak balas kepada kemalangan terakhir.

Semakan sedang dijalankan. ISO menyenaraikan ISO 45001:2018 sebagai sedang disemak semula, dengan draf (ISO/DIS 45001) dijangka menggantikannya dan edisi baharu dirancang untuk 2027. Sehingga edisi itu diterbitkan, ISO 45001:2018 bersama Pindaan 1:2024 (yang menambah perubahan iklim dalam klausa konteks) ialah edisi yang digunakan untuk pensijilan. Kami akan mengemas kini panduan ini apabila edisi baharu diterbitkan.

Ia diterbitkan pada 2018 dan menggantikan OHSAS 18001 yang lebih lama, yang sejak itu telah ditarik balik. Hari ini, ISO 45001 ialah penanda aras yang diiktiraf oleh pelanggan, juruaudit dan jawatankuasa tender di seluruh dunia.

Apa yang sebenarnya dikehendaki oleh ISO 45001?

ISO 45001 mengikut “struktur peringkat tinggi” sepuluh klausa yang sama seperti ISO 9001 (kualiti) dan ISO 14001 (alam sekitar), sebab itulah ketiga-tiganya mudah disepadukan. Kehendak yang penting bagi pemilik perniagaan boleh dikumpulkan kepada beberapa tema:

• Konteks dan pihak berkepentingan — fahami organisasi anda, pekerja anda dan pihak berkepentingan lain, dan apa yang mereka perlukan daripada sistem keselamatan anda.
• Kepimpinan dan penyertaan pekerja — inilah teras ISO 45001. Pengurusan atasan mesti memikul tanggungjawab keselamatan secara nyata, dan pekerja mesti benar-benar dirunding dan dilibatkan. Ini satu langkah besar berbanding standard yang lama.
• Perancangan — kenal pasti bahaya dan kehendak undang-undang, nilai risiko (dan peluang), dan tetapkan objektif yang boleh diukur.
• Sokongan — sediakan sumber, kecekapan, kesedaran, komunikasi dan dokumentasi yang diperlukan oleh sistem.
• Operasi — kawal operasi anda, urus perubahan, dan rancang untuk kecemasan.
• Penilaian prestasi — pantau, audit dan kaji semula prestasi sistem.
• Penambahbaikan — siasat insiden, betulkan masalah, dan terus menjadi lebih baik.

Di sebalik semua ini terdapat kitaran Plan–Do–Check–Act (Rancang–Laksana–Semak–Tindak) yang biasa: rancang apa yang akan dilakukan, laksanakannya, semak sama ada ia berkesan, dan ambil tindakan untuk menambah baik.

Hubungan ISO 45001 dengan AKKP 1994

Ramai bertanya sama ada ISO 45001 dan AKKP perkara yang sama. Tidak. AKKP 1994 ialah undang-undang Malaysia — anda mesti mematuhinya. ISO 45001 ialah standard antarabangsa sukarela — anda memilih untuk menerimanya. Namun kedua-duanya menuju ke arah yang sama: kedua-duanya dibina berasaskan pengenalpastian kehendak undang-undang, penilaian risiko dan kawalan bahaya. Sistem ISO 45001 yang dijalankan dengan baik menjadikan pematuhan AKKP jauh lebih mudah dibuktikan, dan inilah salah satu sebab pengawal selia di Malaysia menggalakkan sistem pengurusan keselamatan dan kesihatan yang selaras dengan ISO 45001.

Mengapa perlu disijilkan?

• Dapatkan lebih banyak kerja. Banyak tender korporat dan kerajaan di Malaysia mensyaratkan ISO 45001 untuk membida.
• Kurang insiden, kos lebih rendah. Pendekatan yang sistematik mengurangkan kemalangan, masa henti dan kos yang menyusul.
• Pematuhan lebih mudah. Sistem ini memastikan kewajipan undang-undang anda tersusun dan boleh diaudit.
• Kredibiliti. Pensijilan ialah bukti bebas kepada pelanggan, syarikat insurans dan pekerja bahawa anda serius tentang keselamatan.

Laluan ke arah pensijilan

Pensijilan dianugerahkan oleh badan pensijilan bebas yang diakreditasi — tidak sekali-kali oleh perunding. Perjalanan biasanya seperti berikut:

• Analisis jurang — bandingkan apa yang anda ada hari ini dengan standard.
• Pelaksanaan — bina dokumen, proses dan kawalan yang belum ada, dan latih pekerja anda.
• Audit dalaman dan kajian semula pengurusan — uji sistem sendiri sebelum juruaudit berbuat demikian.
• Audit pensijilan — audit dua peringkat (Peringkat 1 semakan dokumentasi, Peringkat 2 penilaian di tapak) oleh badan pensijilan.
• Pensijilan berterusan — audit pengawasan tahunan mengekalkan kesahannya, dengan pensijilan semula penuh setiap tiga tahun.

Bagi kebanyakan PKS, perjalanan daripada analisis jurang hingga sijil mengambil masa kira-kira empat hingga lapan bulan, bergantung pada saiz dan sejauh mana sistem sudah wujud.

Peranan ProSafe

ProSafe HSE Consultancy menyediakan organisasi dan pekerja anda untuk pensijilan: kami menjalankan analisis jurang, membina dokumentasi, melaksanakan sistem bersama pasukan anda, menjalankan audit dalaman anda, membantu anda memilih badan pensijilan, dan menyokong anda sepanjang audit itu sendiri. Anda mendapat sistem keselamatan yang berfungsi — bukan sekadar sijil di dinding.

Sumber

1. ISO 45001:2018 Occupational health and safety management systems — Requirements with guidance for use — Pertubuhan Antarabangsa bagi Pemiawaian (ISO)
2. ISO – Certification — Pertubuhan Antarabangsa bagi Pemiawaian (ISO)
3. Occupational Safety and Health Act 1994 (Act 514), reprint as at 1 June 2024 — Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (JKKP)
4. Guidelines on Occupational Safety and Health Management Systems (OSHMS), 2011 — Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (JKKP)